Cyberbezpieczeństwo po ludzku
Kliknij w link. Podaj kod. Przelej pieniądze „na konto techniczne”. Naucz się rozpoznawać te prośby, zanim ktoś ci je zada — i sprawdź, co zrobić, jeśli jedną z nich już spełniłeś.
Twoja paczka została wstrzymana. Wymagana dopłata 1,50 zł link
mała kwota
Ktoś właśnie próbuje wykonać przelew z Pani konta. Proszę podać kod BLIK — to tylko potwierdzenie.
strach i autorytet
Otrzymałeś zwrot podatku w wysokości 437,15 zł. Kliknij, aby odebrać. link
nagroda
Kupuję! Kliknij w link, żeby odebrać pieniądze za przedmiot. link
fałszywa wypłata
Babciu, miałem wypadek, potrzebuję pieniędzy. Tylko nie mów nikomu.
tajemnica
Wykryliśmy nietypowe logowanie z nowego urządzenia. Potwierdź tożsamość. link
udawana troska
Zacznij tutaj
244 341 fałszywych stron trafiło w 2025 na listę ostrzeżeń CERT Polska. To nowa pułapka co dwie minuty.
SMS i e-mail
Fałszywy SMS i e-mail rozpoznasz w kilkanaście sekund. Treść wiadomości oszust może napisać dowolną — adresu, pod który cię wysyła, już nie.
Oszuści od lat używają tych samych kilku zdań, bo one działają. Jeśli zobaczysz któreś z nich — już wiesz, z czym masz do czynienia.
mała kwota
„Twoja przesyłka została wstrzymana. Wymagana dopłata 1,50 zł.”
Dlaczego to oszustwo: kwota jest śmiesznie mała specjalnie po to, żebyś się nie zastanawiał. Nie chodzi o 1,50 zł — chodzi o numer i kod twojej karty, który wpiszesz na podstawionej stronie płatności.
presja czasu
„Twoje konto zostało zablokowane. Zaloguj się w ciągu 24 godzin.”
Dlaczego to oszustwo: termin ma cię popędzić, żebyś nie zdążył pomyśleć. Bank nigdy nie przysyła linku do logowania — ani SMS-em, ani mailem. Nigdy.
strach
„Zaległość za energię elektryczną. Dziś nastąpi odłączenie prądu.”
Dlaczego to oszustwo: strach plus termin „dziś”. Prawdziwy dostawca prądu wysyła wezwanie pocztą i daje kilkanaście dni, a nie kilka godzin.
nagroda
„Otrzymałeś zwrot podatku w wysokości 437,15 zł. Kliknij, aby odebrać.”
Dlaczego to oszustwo: nierówna kwota z groszami ma wyglądać wiarygodnie. Urząd skarbowy zwraca nadpłatę na konto, które już zna — nie prosi o kliknięcie w link.
udawana troska
„Wykryliśmy nietypowe logowanie z nowego urządzenia. Potwierdź tożsamość.”
Dlaczego to oszustwo: wiadomość udaje troskę o twoje bezpieczeństwo. To najskuteczniejszy chwyt, jaki mają — bo wygląda jak coś, za co powinieneś być wdzięczny.
Liczy się ostatni człon przed pierwszym ukośnikiem — to prawdziwy właściciel strony. Wszystko, co stoi przed nim, mógł dopisać oszust.
ing.pl/logowanie
prawdziwa strona banku — właścicielem jest ing.pl
allegro-platnosc.info
myślnik zamiast kropki to nie jest ta sama firma
Jak zobaczyć adres, nie klikając
Na telefonie przytrzymaj palec na linku — adres wyświetli się w ramce. W poczcie na komputerze najedź na link myszką i przeczytaj adres na dole okna.
Nadawca e-maila
Nazwa nadawcy („Bank”, „Kurier”) jest wpisywana ręcznie i może brzmieć dowolnie. Rozwiń ją i zobacz właściwy adres po znaku @. Adres z darmowej poczty przy rzekomo firmowej wiadomości przesądza sprawę.
Nadawca SMS-a
Fałszywy SMS potrafi wpaść do tej samej rozmowy, w której leżą prawdziwe wiadomości z banku. To nie dowód autentyczności, tylko technika podszywania się — nazwę nadawcy SMS-a da się podrobić.
Dziesięć par. W każdej jeden adres jest prawdziwy — kliknij ten, na który można wejść.
https://poczta-polska.pl/kontakt
https://poczta-polksa.pl/kontakt
przestawione litery
https://empik.com/koszyk
https://ernpik.com/koszyk
„rn” udaje „m”
https://rossmann.pl/promocje/kupony
https://r0ssmann.pl/promocje/kupony
zero zamiast litery „o”
https://www.poczta-polska.pl/sledzenie-przesylki/?nr=RR842190375PL
https://www.poczta--polska.pl/sledzenie-przesylki/?nr=RR842190375PL
dwa myślniki zamiast jednego
https://allegro.pl/moje-allegro/zakupy/kupione
https://aIlegro.pl/moje-allegro/zakupy/kupione
wielkie „I” udaje małe „l”
https://allegrolokalnie.pl/oferta/rower-gorski-26
https://allegro-lokalnie.pl/oferta/rower-gorski-26
myślnik dodany tam, gdzie go nie ma
https://www.olx.pl/d/oferta/rower-gorski-CID767
https://www.olx.pl.oferta.olx-pl.com/rower-gorski
koniec adresu też udaje markę
https://www.allegro.pl/platnosc/podsumowanie-zamowienia
https://www.allegro.pl@platnosci-online.com/podsumowanie
wszystko przed @ to nie adres
https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-zaswiadczenie-o-niekaralnosci
https://www-gov.pl/web/gov/uzyskaj-zaswiadczenie-o-niekaralnosci
myślnik schowany w „www”
https://inpost.pl/sledzenie-przesylki
https://inpоst.pl/sledzenie-przesylki
https://xn--inpst-lye.pl
cyrylickie „о” — nie do zobaczenia
Ostatniej pary nie dało się rozpoznać. Dlatego: wchodź z własnej zakładki, nie z linku.
Rozmowa telefoniczna
Fałszywy bank, fałszywy policjant, fałszywy wnuczek. Rozmówca jest spokojny, uprzejmy i kompetentny — to część metody. Poznasz go po tym, czego od ciebie chce.
strach i autorytet
„Dzień dobry, mówi konsultant działu bezpieczeństwa Pani banku. Ktoś właśnie próbuje wykonać przelew z Pani konta.”
Dlaczego to oszustwo: zaczyna od strachu i od razu staje po twojej stronie. Prawdziwy bank blokuje podejrzany przelew sam i nie potrzebuje do tego twojej pomocy przez telefon.
zdalny dostęp
„Proszę zainstalować aplikację AnyDesk, żebyśmy mogli zabezpieczyć Pani komputer.”
Dlaczego to oszustwo: to program do zdalnego sterowania. Po instalacji rozmówca widzi twój ekran i klika za ciebie — także w twoim banku. Żadna instytucja nigdy o to nie prosi.
fałszywy ratunek
„Musi Pani przelać środki na konto techniczne, żeby je uratować.”
Dlaczego to oszustwo: „konto techniczne” nie istnieje. Bank nigdy nie prosi o przelew na inny rachunek — to jest właśnie kradzież, wykonana twoimi rękami.
tajemnica
„Babciu, miałem wypadek, potrzebuję pieniędzy, tylko nie mów nikomu.”
Dlaczego to oszustwo: prośba o zachowanie tajemnicy jest po to, żebyś nie zadzwoniła do nikogo z rodziny. To jedyny element, który oszustowi musi się udać.
kod = pieniądze
„Proszę podać kod BLIK, to tylko potwierdzenie tożsamości.”
Dlaczego to oszustwo: kod BLIK niczego nie potwierdza — nim się płaci. Podanie go to to samo, co wręczenie gotówki.
Jedna zasada, która przerywa każdą z tych rozmów
Nie musisz wygrać tej rozmowy ani niczego udowodnić. Wystarczy ją przerwać. Zadzwoń na numer z odwrotu karty płatniczej, z umowy albo ze strony banku wpisanej ręcznie. Jeśli rozmówca był prawdziwy — nic nie stracisz. Jeśli nie był — właśnie skończyło się oszustwo.
Rozłączenie się nie jest niegrzeczne. To normalna procedura bezpieczeństwa i żaden prawdziwy pracownik nie będzie miał o to pretensji. Jeśli rozmówca się obraża, naciska albo mówi „proszę się nie rozłączać” — to jest odpowiedź na pytanie, kim jest.
Numer na wyświetlaczu nic nie znaczy
Numer telefonu da się podszyć. Na ekranie może się wyświetlić prawdziwy numer twojego banku albo policji, a mimo to dzwoni oszust. Dlatego zasada brzmi „oddzwoń”, a nie „sprawdź, czy numer się zgadza” — i oddzwaniaj na numer, który znalazłeś sam, a nie z historii połączeń.
Hasła i konta
To najtańszy sposób, żeby stracić wszystkie konta naraz. Nikt nie siedzi i nie zgaduje twojego hasła — wykrada się je hurtem, a potem sprawdza, gdzie jeszcze zadziała.
Wyciek ze sklepu, o którym zapomniałeś
Jakaś firma, w której kiedyś założyłeś konto, traci bazę użytkowników. Twój adres e-mail i hasło trafiają na listę. Potem ktoś podstawia tę parę do banku, do poczty i do Facebooka — bo większość ludzi używa wszędzie tego samego. To nie jest atak na ciebie. To sprawdzanie listy.
Dwa pozostałe sposoby wymagają twojej pomocy — i brzmią tak:
podrobiona strona
„Sesja wygasła. Zaloguj się ponownie, aby dokończyć operację.”
Dlaczego to oszustwo: strona wygląda dokładnie jak prawdziwa, bo została z niej skopiowana. Wpisane hasło nie idzie do banku — idzie do oszusta. Dlatego adres wpisuje się ręcznie, a nie klika w link.
kod = zgoda
„Zaraz przyjdzie SMS z kodem. Proszę mi go podać, żeby anulować transakcję.”
Dlaczego to oszustwo: ten kod niczego nie anuluje — on zatwierdza. Przeczytaj SMS do końca: tam jest napisane, co dokładnie potwierdzasz. Nikt uprawniony nigdy nie prosi o ten kod.
Nie musisz zmieniać wszystkich haseł w jeden wieczór. Zacznij od kont, które otwierają wszystkie pozostałe.
Skrzynka e-mail — najpierw ona. Kto ma dostęp do twojej poczty, może zresetować hasło do każdego innego konta. To nie jest jedno z kont — to klucz do wszystkich.
Bankowość. Osobne hasło, używane wyłącznie tutaj i nigdzie indziej.
mObywatel, e-Urząd i media społecznościowe. Tam są twoje dane i twoi znajomi, pod których ktoś może się podszyć.
Logowanie dwuskładnikowe wszędzie, gdzie się da. Wtedy samo hasło nie wystarczy, żeby wejść — potrzebny jest jeszcze kod z twojego telefonu.
P@ssw0rd!
9 znaków. Krótkie i przewidywalne — zamianę liter na znaczki programy do łamania haseł znają na pamięć. Trudne do zapamiętania, łatwe do złamania.
rower-Kawa-Sopot-2019
21 znaków. Długie i łatwe do zapamiętania. Cztery przypadkowe słowa w zupełności wystarczą (tylko nie te z przykładu).
Menedżer haseł — po ludzku
To program, który pamięta hasła za ciebie. Ty pamiętasz jedno, długie i tylko do niego. Menedżery wbudowane są już w telefon i w przeglądarkę — nie trzeba niczego dokupywać.
Wolisz papier? Też dobrze
Zeszyt w szufladzie jest lepszy niż jedno hasło wszędzie — włamywacz z internetu nie sięgnie do szuflady. Nie trzymaj go tylko przy komputerze i nie podpisuj „hasła”.
Zastrzeż PESEL — to zajmuje minutę i jest darmowe
Od czerwca 2024 banki i firmy muszą sprawdzić status twojego numeru PESEL przed zawarciem umowy. Zastrzeżony PESEL oznacza, że nikt nie weźmie na ciebie kredytu ani sprzętu na raty. Zrobisz to w aplikacji mObywatel, na stronie mObywatel albo w urzędzie gminy. Zastrzeżenie cofniesz w każdej chwili — na stałe albo tylko na czas, gdy sam bierzesz kredyt.
Zakupy i ogłoszenia
Fałszywe sklepy, ogłoszenia i „link do odbioru pieniędzy”. Jak kupować i sprzedawać w internecie, nie tracąc — także jeśli robisz to raz w roku.
Największe oszustwo w ogłoszeniach dotyczy nie kupujących, tylko sprzedających — i wygląda jak dobra wiadomość.
fałszywa wypłata
„Kupuję. Kliknij w link, żeby odebrać pieniądze za sprzedany przedmiot.”
Dlaczego to oszustwo: nie istnieje coś takiego jak „link do odbioru pieniędzy”. Pieniądze przychodzą na konto same. Link prowadzi do podstawionej strony, gdzie wpiszesz dane karty — i to z niej zostaną pobrane pieniądze, a nie na nią wpłacone.
brak ochrony
„Wyślę kurierem, tylko proszę opłacić z góry przelewem na moje konto.”
Dlaczego to oszustwo: zwykły przelew na konto prywatne jest jak wręczenie gotówki nieznajomemu — nie ma po nim żadnej ochrony. Bezpieczna płatność idzie zawsze przez system serwisu ogłoszeniowego.
okazja i pośpiech
„Wyprzedaż likwidacyjna, −70%. Zostały ostatnie 3 sztuki!”
Dlaczego to oszustwo: licznik i „ostatnie sztuki” mają nie dać ci czasu na sprawdzenie sklepu. Cena znacznie niższa niż wszędzie indziej nie jest okazją — jest sygnałem.
wyjście z serwisu
„Proszę przejść na WhatsApp, tam dokończymy transakcję.”
Dlaczego to oszustwo: wyprowadzenie rozmowy poza serwis jest celowe — poza nim nie ma historii, ochrony kupującego ani możliwości zgłoszenia. To zawsze pierwszy krok wyłudzenia.
Poszukaj danych firmy. W zakładce „Kontakt” albo w regulaminie musi być pełna nazwa, adres i numer NIP. Sam formularz i adres e-mail to za mało.
Sprawdź NIP w rejestrze. Bezpłatna „Biała lista podatników VAT” na podatki.gov.pl pokaże, czy firma istnieje i czy rachunek do niej należy.
Przeczytaj adres strony. Literówka w znanej nazwie, dziwna końcówka albo myślnik zamiast kropki to podszywanie się pod markę.
Sprawdź formy płatności. Sklep, który przyjmuje wyłącznie zwykły przelew na konto prywatne albo kryptowaluty, nie jest sklepem.
Poszukaj opinii poza samym sklepem. Opinie na stronie sprzedawcy są zawsze dobre — bo to on je wybiera.
Karta
Można potem uruchomić chargeback — reklamację transakcji przez bank.
da się odzyskać
System serwisu
Pieniądze trafiają do sprzedającego dopiero po odbiorze paczki.
da się odzyskać
Za pobraniem
Płacisz kurierowi przy odbiorze.
da się odzyskać
Przelew na konto prywatne
Nie daje żadnej z tych możliwości. Pieniądze są po prostu u kogoś.
brak ochrony
Telefon i komputer
Najczęstsza droga do zawirusowanego komputera nie prowadzi przez włamanie, tylko przez okienko, które użytkownik sam zamyka przyciskiem „Zainstaluj”. Pięć ustawień robi się raz — potem działają same.
fałszywy alarm
„UWAGA! Twoje urządzenie jest zainfekowane. Kliknij, aby usunąć wirusy.”
Dlaczego to oszustwo: strona internetowa nie potrafi sprawdzić, czy twój komputer ma wirusa. Każdy taki komunikat w przeglądarce jest reklamą albo pułapką. Program, który się po nim instaluje, jest tym wirusem.
fałszywa faktura
„Twoja subskrypcja antywirusa wygasła. Odnów teraz, aby zachować ochronę.”
Dlaczego to oszustwo: zwykle dotyczy programu, którego nigdy nie miałeś. Prawdziwe przypomnienia pojawiają się w samym programie, a nie w przeglądarce ani w mailu z linkiem do płatności.
fałszywa aktualizacja
„Wymagana aktualizacja odtwarzacza, aby obejrzeć ten materiał.”
Dlaczego to oszustwo: filmy w internecie od lat działają bez żadnych dodatków. Aktualizacje pobiera się wyłącznie z ustawień systemu albo ze sklepu z aplikacjami — nigdy ze strony, którą właśnie oglądasz.
Windows nie dzwoni
Okienko z numerem „wsparcia technicznego Microsoftu” i sygnałem dźwiękowym to jeden z najstarszych schematów. Producent systemu nigdy nie wyświetla numeru telefonu i nigdy nie dzwoni do użytkowników. Zamknij okno, a jeśli się nie zamyka — wyłącz komputer przyciskiem i włącz ponownie.
Zabezpieczają urządzenie lepiej niż jakikolwiek płatny program.
Włącz automatyczne aktualizacje. Większość włamań korzysta z dziur załatanych wiele miesięcy wcześniej. Dotyczy systemu, przeglądarki i aplikacji.
Ustaw blokadę ekranu. PIN, odcisk palca albo twarz. Zgubiony telefon bez blokady to oddane komuś konto bankowe, poczta i wszystkie zdjęcia.
Włącz kopię zapasową. Telefon: iCloud albo Google. Komputer: dysk zewnętrzny lub chmura. To jedyne zabezpieczenie, które działa także wtedy, gdy urządzenie zostanie zaszyfrowane albo skradzione.
Instaluj aplikacje tylko ze sklepu. App Store albo Google Play. Aplikacja przysłana mailem, komunikatorem czy pobrana ze strony to jedna z głównych dróg zakażenia.
Przejrzyj uprawnienia aplikacji. Latarka nie potrzebuje dostępu do kontaktów, a gra — do mikrofonu. W ustawieniach telefonu odbierzesz je w każdej chwili, nie tracąc aplikacji.
Publiczne Wi-Fi: korzystaj, ale wybieraj, co robisz
Sieć w kawiarni czy na dworcu nadaje się do czytania wiadomości i oglądania filmów, ale nie do bankowości. Jeśli musisz sprawdzić konto poza domem, użyj internetu z własnego telefonu. Wyłącz też automatyczne łączenie z otwartymi sieciami — telefon potrafi sam podłączyć się do podstawionej.
Dla młodzieży, 13–18 lat
Scamy w grach, fałszywe konkursy, szantaż zdjęciami i deepfake. Bez kazań — po prostu jak to działa. Scamy nie działają na głupich, tylko na zmęczonych, zajętych i takich, którzy akurat czegoś bardzo chcą.
nagroda
„Wygrałeś skiny z eventu. Zaloguj się przez ten link, żeby odebrać.”
Jak to działa: strona logowania wygląda jak prawdziwy Steam, Epic czy Riot, ale hasło leci do scammera. Po minucie konto jest przejęte, a ekwipunek sprzedany. Prawdziwe nagrody nigdy nie wymagają logowania na innej stronie.
fałszywy admin
„Jestem adminem serwera. Podaj kod z Discorda, odblokuję ci konto.”
Jak to działa: ten kod to twoje logowanie dwuskładnikowe. Żaden admin, moderator ani support nigdy go nie potrzebuje. Podanie kodu = oddanie konta.
przejęte konto kolegi
„Ej, zagłosuj na mnie w konkursie, tylko zaloguj się tutaj.”
Jak to działa: pisze do ciebie konto kolegi, które już zostało przejęte — dlatego wygląda wiarygodnie. Napisz do niego innym kanałem i zapytaj. Zwykle nie ma pojęcia, że coś wysłał.
szantaż
„Mam twoje zdjęcia. Przelej 500 zł, albo wyślę je wszystkim z twojej listy.”
Jak to działa: to szantaż i przestępstwo — popełnione przez niego, nie przez ciebie. W ogromnej większości przypadków szantażysta nie ma nic albo ma znacznie mniej, niż twierdzi. Zapłata niczego nie kończy: po pierwszej wpłacie przychodzi żądanie kolejnej.
Jeśli to dzieje się teraz, przeczytaj tylko ten fragment. Reszta poczeka.
Nie płać. Nigdy, ani złotówki. Wpłata jest sygnałem, że da się z ciebie wyciągnąć więcej — i żądania rosną.
Nie kasuj rozmowy. Wiem, że to pierwszy odruch. Zrób zrzuty ekranu: profil, nick, treść, numer konta. To są dowody.
Zablokuj i zgłoś konto w aplikacji, w której pisze. Zgłoszenie działa szybciej, niż myślisz.
Powiedz dorosłemu, któremu ufasz. Rodzic, starsze rodzeństwo, pedagog, wujek. Jeśli nie masz takiej osoby — zadzwoń pod 116 111. Anonimowo, bezpłatnie, całą dobę.
Zgłoś na policję — razem z dorosłym. Grożenie rozpowszechnieniem takich materiałów jest przestępstwem, a gdy chodzi o osobę poniżej 18 lat, traktuje się je bardzo poważnie.
To nie jest twoja wina i nikt ci tego nie wypomni
Oni mają gotowe scenariusze i robią to setkom osób naraz. Wstyd jest tym, na czym stoi cały ten mechanizm — dzięki niemu nikomu nie powiesz. Powiedzenie komuś kończy szantaż.
Przejęcie ma być bez sensu
Włącz logowanie dwuskładnikowe na Discordzie, Steamie, Instagramie i w poczcie. Do poczty daj hasło, którego nie używasz nigdzie indziej — kto ma twojego maila, resetuje wszystkie pozostałe konta. Kod z aplikacji jest bezpieczniejszy niż kod SMS-em.
Liczy się to, co w tle
Na zdjęciu widać więcej, niż zakładasz: numer bloku, nazwę szkoły na bluzie, tablicę rejestracyjną, plan lekcji na biurku. Relacja na żywo pokazuje, gdzie jesteś teraz i że nie ma cię w domu. Prywatne konto zawęża to do osób, które naprawdę znasz.
Deepfake i podszywanie się
Twarz i głos da się dziś podrobić z kilku sekund nagrania, więc wiadomość głosowa od kolegi nie dowodzi, że to on. Prosi o pieniądze, kod albo zdjęcia? Potwierdź innym kanałem — zadzwoń i zapytaj o coś, co wie tylko on. Przerobione zdjęcie z tobą to nie żart: zrzuty, zgłoszenie, dorosły.
Pierwsza pomoc
Wybierz, co się wydarzyło. Kroki są ułożone po kolei — zrób pierwszy, zanim przejdziesz do następnego.
Samo kliknięcie rzadko wystarcza, żeby stracić pieniądze. Groźne jest to, co wpisałeś na stronie, która się otworzyła.
Nic więcej nie wpisuj i zamknij stronę. Jeśli nie zdążyłeś podać żadnych danych — najprawdopodobniej nic się nie stało.
Podałeś login i hasło? Zmień hasło. Na prawdziwej stronie, z adresem wpisanym ręcznie. To samo hasło zmień wszędzie, gdzie go używałeś.
Podałeś dane karty? Zastrzeż kartę — w aplikacji banku albo pod numerem 828 828 828: działa dla każdego banku, całą dobę. Zastrzeżenie jest natychmiastowe i darmowe.
Zadzwoń do banku i zgłoś próbę oszustwa. Numer weź z karty albo z umowy — nigdy z wiadomości.
Sprawdź historię rachunku, także małe kwoty. Oszust często testuje kartę groszową transakcją, zanim pobierze więcej.
Liczy się każda godzina, ale to nie znaczy, że jest za późno. Nie wstydź się — na te scenariusze nabierają się także ludzie młodzi i obeznani z techniką.
Zadzwoń do banku natychmiast, na numer z karty. Poproś o zablokowanie dostępu i o próbę zatrzymania przelewu — jeśli pieniądze nie zostały jeszcze wypłacone, bank czasem zdąży.
Instalowałeś program na prośbę rozmówcy? Odinstaluj go i odłącz urządzenie od internetu.
Zgłoś sprawę na policję — na komendzie albo elektronicznie. Zabierz numer rachunku odbiorcy i godzinę przelewu.
Zastrzeż PESEL w aplikacji mObywatel, żeby nikt nie wziął na ciebie kredytu.
Powiedz o tym bliskim. Ten sam numer zwykle dzwoni dalej — po sąsiadach i po rodzinie.
Im szybciej zareagujesz, tym większa szansa na odzyskanie pieniędzy. Kolejność ma znaczenie.
Zbierz dowody, zanim znikną. Zrzuty ekranu ogłoszenia i całej rozmowy, potwierdzenie przelewu, numer rachunku odbiorcy. Ogłoszenie zniknie w ciągu kilku godzin.
Zgłoś to w banku. Płaciłeś kartą — poproś o chargeback, czyli reklamację transakcji. Płaciłeś przelewem — poproś o próbę wstrzymania środków.
Zgłoś sprzedającego w serwisie ogłoszeniowym. To blokuje konto i chroni następnych.
Złóż zawiadomienie na policji, nawet przy małej kwocie. Takie sprawy łączy się w jedno postępowanie, a twoje zgłoszenie bywa tym, które zamyka całość.
Zgłoś fałszywy sklep do CERT Polska na incydent.cert.pl — trafi na listę ostrzeżeń i przestanie się otwierać innym.
Sygnały: nieznane logowanie, wiadomości, których nie wysyłałeś, kod, o który nie prosiłeś, albo znajomi pytający, czemu piszesz do nich o pożyczkę.
Zacznij od poczty. Zmień hasło do skrzynki e-mail, zanim ruszysz cokolwiek innego — inaczej zmiany na innych kontach da się cofnąć.
Wyloguj wszystkie urządzenia. Większość serwisów ma taką opcję w ustawieniach bezpieczeństwa — sama zmiana hasła nie zawsze wyrzuca intruza.
Zmień hasło wszędzie tam, gdzie używałeś tego samego. Zwykle to więcej miejsc, niż pamiętasz.
Włącz drugi składnik logowania. Od tej chwili samo hasło nikomu nie wystarczy.
Sprawdź rachunek bankowy i jeśli coś się nie zgadza, dzwoń do banku na numer z karty.
Sygnały: urządzenie zwolniło bez powodu, same otwierają się reklamy, pojawiły się nieznane programy, znajomi dostają od ciebie wiadomości, których nie wysyłałeś.
Odłącz urządzenie od internetu. Wyłącz Wi-Fi i dane komórkowe — to zatrzymuje wysyłanie twoich danych na zewnątrz.
Nie loguj się na nim do banku. Do zmiany haseł użyj innego urządzenia — telefonu kogoś bliskiego albo komputera, o którym wiesz, że jest czysty.
Zmień hasła, zaczynając od poczty — z tego innego urządzenia.
Usuń programy, których nie instalowałeś. Na telefonie odinstaluj aplikacje spoza sklepu, na komputerze przejrzyj listę programów i usuń nieznane.
Nie pomaga? Przywróć ustawienia fabryczne. Brzmi drastycznie, ale przy kopii zapasowej to najpewniejsze wyjście i trwa krócej niż szukanie problemu.
Ekran z żądaniem okupu? Nie płać — zapłata nie gwarantuje odzyskania plików i finansuje kolejne ataki. Odłącz urządzenie od sieci, zrób zdjęcie ekranu, zgłoś sprawę do CERT Polska i na policję. Nie kasuj zaszyfrowanych plików — bywają do odzyskania.
To przestępstwo — popełnione przez szantażystę, nie przez ciebie. Wstyd jest tym, na czym stoi cały ten mechanizm.
Nie płać i nie negocjuj. Po pierwszej wpłacie przychodzi żądanie kolejnej.
Nie kasuj rozmowy. Zrób zrzuty ekranu: profil, nazwę konta, treść wiadomości, numer rachunku.
Zablokuj i zgłoś konto w aplikacji, w której pisze.
Powiedz komuś, komu ufasz. Dzieci i młodzież mogą zadzwonić pod 116 111 — anonimowo i bezpłatnie.
Zgłoś sprawę na policję. Zdjęcia, których nie chcesz w sieci, zgłosisz też na dyzurnet.pl.
Bank zabrał pieniądze bez twojej zgody? Prawo jest po twojej stronie
Transakcję, której nie zleciłeś, zgłoś bankowi niezwłocznie. Bank ma obowiązek zwrócić kwotę najpóźniej do końca następnego dnia roboczego od zgłoszenia, a roszczenie przedawnia się po 13 miesiącach. Reklamację składaj na piśmie i zachowaj potwierdzenie — gdy bank zwleka albo odmawia, pomaga Rzecznik Finansowy.
Jeśli przelew wykonałeś sam, bo ktoś cię do tego namówił, zwrot nie jest automatyczny. Tym bardziej dzwoń do banku od razu — zanim pieniądze znikną z konta odbiorcy.
Zgłoś
Zgłoszenie nie jest formalnością. Każdy przekazany SMS i każda zgłoszona strona to pułapka, która przestaje działać na następne osoby.
Podejrzany SMS
8080
Przekaż dalej całą wiadomość, bez wycinania linku. Bezpłatnie — trafia do CERT Polska.
Fałszywa strona albo e-mail
Formularz CERT Polska. Zgłoszona strona trafia na listę ostrzeżeń i przestaje się otwierać innym.
Straciłeś pieniądze
Twój bank
Dzwoń od razu, na numer z karty płatniczej albo z umowy. Nigdy na numer z wiadomości. Kartę zastrzeżesz też pod 828 828 828 — dla każdego banku, całą dobę.
Każde oszustwo
Policja
Także przy małej kwocie. Zawiadomienie złożysz na komendzie albo elektronicznie — małe sprawy łączy się w jedno postępowanie.
Dzieje się teraz
Ktoś czeka pod domem po odbiór gotówki albo realnie ci grozi.
Dzieci i młodzież
Telefon zaufania. Anonimowo, bezpłatnie, całą dobę — także gdy nie wiesz, jak to nazwać.
Nielegalne treści w sieci
Także zdjęcia z tobą, których nie chcesz tam widzieć.
Bank odmawia zwrotu
Rzecznik Finansowy pomaga, gdy bank zwleka z reklamacją albo odmawia zwrotu.